ვენტილირებადი ფასადის საპროექტო პირობები თბილისში, ბათუმსა და ქუთაისში
სამი მთავარი ქალაქი ერთმანეთისგან განსხვავდება სეისმური კოეფიციენტით, კლიმატური ზონითა და კოროზიული ზემოქმედებით. ერთი და იგივე ფასადის სისტემა ერთი ქალაქიდან მეორეში გადაანგარიშების გარეშე ვერ გადაიტანება.

შედარება ერთი ცხრილით
| პარამეტრი | თბილისი | ქუთაისი | ბათუმი |
|---|---|---|---|
| სეისმურობა, MSK-64 | 8 | 8 | 7 |
| სეისმური კოეფიციენტი A | 0,17 | 0,13 | 0,09 |
| ენერგეტიკული კლიმატური ზონა (№354 დადგენილება) | ზონა 2 | ზონა 1 | ზონა 1 |
| კედლის U-მნიშვნელობის ზღვარი, ვტ/მ²K | 0,38 | 0,50 | 0,50 |
| ძირითადი ზემოქმედება ფასადზე | კონტინენტური ცვლილებები, ქარი ღია უბნებზე | ტენიანობა, დახრილი წვიმა | ზღვის ჰაერი, ქლორიდები, დახრილი წვიმა |
სეისმური მნიშვნელობები აღებულია რეგლამენტიდან „სეისმომედეგი მშენებლობა“, საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №71 დადგენილების დანართი 3. U-მნიშვნელობის ზღვრები არის საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 13 ივლისის №354 დადგენილების კედლის ზღვრები 1, 2 და 3 ზონისთვის (0,50, 0,38 და 0,25 ვტ/მ²K; მე-3 ზონის ტიპური წარმომადგენელია თიანეთი). მომდევნო ცვლილებებით ეს მნიშვნელობები არ შეცვლილა; მოქმედი კონსოლიდირებული ტექსტი განთავსებულია matsne.gov.ge-ზე.
სეისმურობა
თბილისსა და ქუთაისს MSK-64 სკალაზე ორივეს 8 ბალი აქვს, მაგრამ კოეფიციენტი A თბილისში 0,17-ია, ქუთაისში კი 0,13. ამიტომ მოპირკეთების ერთნაირი წონისას ინერციული დატვირთვა პანელსა და მის კრონშტეინზე თბილისში შესამჩნევად მეტია. ბათუმში, 7 ბალისა და A=0,09 პირობებში, სეისმური მოთხოვნა სამიდან ყველაზე დაბალია, მაგრამ ის სეისმურობისგან თავისუფალი არ არის და მოპირკეთება მაინც მოწმდება როგორც არასაკონსტრუქციო ელემენტი (რეგლამენტის მუხლი 6, პუნქტი 8).
რეგლამენტი საშუალებას იძლევა, მნიშვნელობები კონკრეტული მოედნის მიკროზონირებით დაზუსტდეს, ამიტომ რბილ გრუნტზე პროექტს შეიძლება სხვა სეისმურობა მიენიჭოს. გაანგარიშების მეთოდი და კვანძების პრინციპები მოცემულია გვერდზე ვენტილირებადი ფასადების სეისმური დაპროექტება.
თერმული ზონა და თბოიზოლაციის სისქე
ბათუმი და ქუთაისი 1 ზონაშია, თბილისი — მე-2 ზონაში. ამიტომ თბილისში კედლის ზღვარი ბათუმთან შედარებით უფრო მკაცრია: 0,38 და 0,50 ვტ/მ²K. ზღვარი კედელზე მთლიანად ვრცელდება, კრონშტეინებსა და ანკერებში სითბოს ნაკადის ჩათვლით, ამიტომ თბოიზოლაციის სისქე ისეთი რიცხვი არ არის, რომელიც ქალაქებს შორის გადაიწერება. ფასადი უჟანგავი კრონშტეინებით და თერმული შუასადებით სრულიად განსხვავებულად იქცევა, ვიდრე ფასადი ჩვეულებრივი ალუმინის კრონშტეინებით. ცივი ხიდების აღრიცხვა აღწერილია გვერდზე თერმული გაანგარიშება.
თბილ და ტენიან დასავლეთში პრობლემა სითბოს დანაკარგზე მეტად ტენია. თბოიზოლაცია უნდა დარჩეს მშრალი, ქარგამძლე ბარიერი — დაუზიანებელი, ჰაეროვანმა ღრეჩომ კი მოპირკეთების უკან არსებული ფენა უნდა დაწრიტოს და გააშროს; იხ. ჰაეროვანი ღრეჩო.
ქარი და დახრილი წვიმა
თითოეული დასახლებისთვის ქარის წნევა და თოვლის დატვირთვა აღებულია რეგლამენტიდან „სამშენებლო კლიმატოლოგია“, №71 დადგენილების დანართი 5. ქარის წნევა იქ განსაზღვრულია როგორც ათწუთიანი საშუალო 10 მ სიმაღლეზე A ტიპის რელიეფისთვის, ხუთწლიანი განმეორების პერიოდით, ამიტომ დამპროექტებელმა ის ფასადის სიმაღლესა და ადგილობრივ ზემოქმედებაზე უნდა გადაიყვანოს და ნათლად აღწეროს, როგორ ხდება ეს. ფასადის კუთხეებსა და კიდეებზე წნევა მისი ძირითადი ველის წნევაზე მაღალია და მოპირკეთების სამაგრები სწორედ ამ ზონებისთვის შეირჩევა. დეტალები: ქარი და თოვლი ქართულ კლიმატოლოგიაში და კონსტრუქციული გაანგარიშება.
იმავე რეგლამენტში მოცემულია დახრილი წვიმის რაოდენობაც. ბათუმისა და შავი ზღვის სანაპიროსთვის სწორედ ეს მონაცემი განსაზღვრავს დეტალებს: ღია ნაკერები, წყალმდენი კიდეები, რაფების ქანობი, თბოიზოლაციის კიდის დაცვა ფანჯრის ფერდებთან და ცოკოლთან. რეინსკრინი ჰიდროიზოლირებული დაპროექტებით არ არის. წყალი მოპირკეთების უკან ხვდება და კონსტრუქციამ ის უნდა გამოუშვას.
საზღვაო კლიმატი ბათუმში: კოროზია
ჰაერში მარილი სანაპირო ფასადს სიღრმისეულ რაიონებზე უფრო მკაცრ გარემოდ აქცევს. სუსტი წერტილები იშვიათად არის დიდი პროფილები. ეს არის წვრილი ნაწილები: ანკერები, მოქლონები, კლიპსები, გალვანიზებული ფოლადის ჭრილის კიდეები და სხვადასხვა ლითონის შეხება. სანაპირო პროექტისთვის ჩვეულებრივი ზომები:
- ქვესისტემა ალუმინის შენადნობისგან ანოდირებული ან დაფარული ზედაპირით, ან უჟანგავი ფოლადისგან; თუთიით დაფარული ფოლადისთვის ჭრილის კიდეების დაცვა სპეციფიკაციის ნაწილია;
- სამაგრები და მოქლონები უჟანგავი ფოლადისგან, ზღვასთან ახლოს A2-ის ნაცვლად A4 კლასით;
- საიზოლაციო საყელურები და შუასადებები ალუმინსა და ფოლადს შორის, რათა ელექტროქიმიური წყვილი არ წარმოიქმნას;
- მოპირკეთება ულტრაიისფერისა და მარილის მიმართ გამძლე დაფარვით: PVDF-ით დაფარული ალუმინი, ულტრაიისფერგამძლე ზედაპირის მქონე HPL, კერამიკა და კლინკერი;
- წყალმდენი კიდეები და ქანობები ყველა ჰორიზონტალურ ელემენტზე, რათა წყალი კვანძში არ დადგეს;
- მოვლის გეგმა: ზედაპირის პერიოდული რეცხვა, ნაკერებისა და ჰაეროვანი ღრეჩოს ღიობების დათვალიერება.
შენადნობის შერჩევა, გალვანური წყვილები და დაფარვები განხილულია გვერდზე ქვესისტემის პროფილები და შენადნობები, ხოლო მომსახურების ვადის საკითხი — გვერდზე გამძლეობა.
ხანძარსაწინააღმდეგო: სამივე ქალაქში ერთი და იგივე წესები
საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 იანვრის №41 დადგენილების ხანძარსაწინააღმდეგო დებულებები ქალაქების მიხედვით არ იცვლება. ისინი დამოკიდებულია შენობის კლასზე, სიმაღლესა და გარე კედლის კონსტრუქციაზე. 12 მ-ზე ზემოთ, ნაწილი 1403.5-ის წვადი ბარიერის დებულებამ შეიძლება NFPA 285-ის მტკიცებულება მოითხოვოს, ლითონის კომპოზიტური მასალის მოპირკეთება კი ნაწილ 1407-ს ექვემდებარება. თბოიზოლაციისა და მოპირკეთების არჩევანზე გავლენა აღწერილია გვერდზე ხანძარსაწინააღმდეგო სტრატეგია.
რას ნიშნავს ეს სისტემის არჩევისთვის
| ქალაქი | პროექტის პრიორიტეტები |
|---|---|
| თბილისი | სამიდან უმაღლესი სეისმური კოეფიციენტი; კედლის ყველაზე მკაცრი U-მნიშვნელობა; ქარის ზემოქმედება გორაკებზე; ტემპერატურის დიდი დიაპაზონი ქვესისტემის თერმული გადაადგილებისთვის |
| ქუთაისი | სეისმურობა 8 ბალი უფრო დაბალი A-თი; ტენიანობის მართვა და დახრილი წვიმა |
| ბათუმი | ქვესისტემისა და სამაგრების კოროზიული კლასი; დახრილი წვიმა და წყალარინების დეტალები; სეისმური შემოწმება 7 ბალის პირობებში |
მოპირკეთებისა და ქვესისტემის ვარიანტების შედარება მოცემულია გვერდზე სისტემის შერჩევა.
თერმული გადაადგილება და ადგილის ექსპოზიცია
ალუმინის ქვესისტემები ფასადის ზედაპირის ტემპერატურასთან ერთად ფართოვდება და იკუმშება, ხოლო მზით განათებულ ფასადზე ის ჰაერის ტემპერატურაზე გაცილებით მაღალია. ამიტომ პროფილებს ყველა ქალაქში სჭირდება ფიქსირებული და მოცურებადი წერტილები და ღრეჩოები სახსრებზე; სიგრძეები და ღრეჩოები გაანგარიშებაში ადგილის კლიმატოლოგიური მონაცემებით განისაზღვრება, იხ. დეფორმაციული ნაკერები. თბილისის გორაკოვან უბნებს, ბათუმის ღია სანაპიროს და სამივე ქალაქში მაღალი შენობების კუთხისა და პარაპეტის ზონებს ადგილობრივი ქარის წნევის ცალკე შეფასება სჭირდება, რადგან საანგარიშო მნიშვნელობები სტანდარტული რელიეფისთვისაა მოცემული და არა თქვენი ნაკვეთისთვის.
მუშაობა სამივე ქალაქში
ჩვენ ვპროექტებთ ქართული პირობებისთვის ზემოთ ჩამოთვლილი რეგლამენტების გამოყენებით, ევროკოდებს კი შეთანხმებულ საცნობარო დოკუმენტად ვიყენებთ იქ, სადაც ქართული დოკუმენტები დუმს; ვეყრდნობით შუა აზიის პროექტებსაც, სადაც სეისმური და ტემპერატურული პირობები ანალოგიურად მკაცრია. მოგვწერეთ ქალაქი და ადგილის ტიპი და საპროექტო დავალებაში უკვე სწორი კოეფიციენტი, ზონა და კოროზიული კლასი იქნება. მოითხოვეთ გაანგარიშება.