ვენტილირებადი ფასადების სეისმური დაპროექტება საქართველოში: რას მოითხოვს რეგლამენტი და როგორ ვაგვარებთ კვანძებს

საიდან მოდის მოთხოვნა

სეისმური წესები მოცემულია ტექნიკურ რეგლამენტში „სეისმომედეგი მშენებლობა“, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №71 დადგენილების დანართ 3-ს. იგი იყენებს MSK-64 ინტენსივობის სკალას და თითოეული დასახლებისთვის განსაზღვრავს საპროექტო ინტენსივობას და კოეფიციენტ A-ს. რეგლამენტი საშუალებას იძლევა ეს მნიშვნელობები მოედნის მიკროზონირებით დაზუსტდეს.

რეგლამენტი ვენტილირებად ფასადებს, როგორც სისტემას, არ აღწერს. მასში არის დებულება არასაკონსტრუქციო ელემენტების შესახებ (მუხლი 6, პუნქტი 8): პარაპეტები, ფრონტონები, კარნიზები, ამოვსებითი კედლები, ტიხრები, მოწყობილობები, შემოღობვები და მსგავსი ნაწილები, რომელთა ჩამოვარდნამ შეიძლება მსხვერპლი გამოიწვიოს, მათი საყრდენებითურთ მოწმდება საპროექტო სეისმურ ზემოქმედებაზე. კრონშტეინზე დაკიდებული ფასადის მოპირკეთების პანელი სწორედ ასეთი ელემენტია და ამ დებულებას მასზე ვავრცელებთ. ეს ჩვენი საინჟინრო განმარტებაა და არა ციტატა: ფასადურ სისტემებზე ქართული ტექსტი, რომელზეც დაყრდნობა შეიძლებოდეს, არ არსებობს.

რეგლამენტის სეისმური მეთოდი სპექტრალურია. Eurocode 8 (EN 1998-1) ეროვნული საფუძველი არ არის; მისი გამოყენება შესაძლებელია საორიენტაციოდ, იხ. ევროკოდები საქართველოში, მაგრამ ინტენსივობა და კოეფიციენტი ქართული ცხრილებიდან მოდის.

საპროექტო ინტენსივობა მთავარ ქალაქებში

ქალაქი	ინტენსივობა, MSK-64	კოეფიციენტი A
თბილისი	8	0,17
ქუთაისი	8	0,13
ბათუმი	7	0,09

თბილისსა და ქუთაისს ინტენსივობა ერთნაირი აქვთ, მაგრამ კოეფიციენტი – არა, ამიტომ თბილისში პანელზე გამოთვლილი ინერციული დატვირთვა უფრო მაღალია. სხვა დასახლებების მნიშვნელობები აიღეთ თვით რეგლამენტიდან და შეამოწმეთ კონკრეტული მოედნისთვის. ქალაქების სრული შედარება იხილეთ თბილისი, ბათუმი და ქუთაისი: საპროექტო პირობები.

რას უკეთებს მიწისძვრა ფასადს

მოპირკეთებაზე ერთდროულად ორი ეფექტი მოქმედებს.

• ინერციული ძალა. პანელს, მის ქვესისტემას და თბოიზოლაციას მასა აქვთ, ხოლო გრუნტის მოძრაობა მათ ჰორიზონტალურად ამოძრავებს, ძირითადად კედლის სიბრტყიდან გამოსასვლელად. ძალა მოპირკეთების მასასთან ერთად იზრდება.
• თავსმოხვეული გადაადგილება. შენობის კონსტრუქცია დეფორმირდება. გადახურვის ფილები ერთმანეთის მიმართ გადაადგილდება, ფასადის უკან მდებარე კედელი კი ძვრას განიცდის. ორ სხვადასხვა სართულზე მიმაგრებული ხისტი ქვესისტემა ან ამ გადაადგილებას უნდა მიჰყვეს, ან დაინგრევა.

პირველი ეფექტი გაანგარიშებით მოწმდება. მეორე კვანძების დეტალური დამუშავებით წყდება: სისტემამ უნდა შეძლოს გადაადგილება ერთი პანელის დაკარგვის გარეშეც.

დაპროექტების პრინციპები

მასა მინიმალური უნდა იყოს

ინერციული დატვირთვა წონის პროპორციულია, ამიტომ მსუბუქი მოპირკეთება ყველა შეერთებას აადვილებს. ალუმინის კასეტები, ალუმინის კომპოზიტი, HPL და თხელი ბოჭკოცემენტის ფილები კრონშტეინებს გაცილებით ნაკლებად ტვირთავს, ვიდრე ბუნებრივი ქვა ან სქელი კერამოგრანიტი. მასალების არჩევანი განხილულია სტატიაში ფასადური სისტემის არჩევა; სეისმურ ქალაქში მოპირკეთების წონა ერთ-ერთი კრიტერიუმია და არა სქოლიო.

მიმაგრება კონსტრუქციაზე და არა ამოვსებაზე

ანკერები უნდა ჩაიდგას იმ ელემენტებში, რომლებიც რყევისას ადგილზე რჩება: რკინაბეტონის კედლებში, სვეტებსა და გადახურვის ფილის კიდეებში. აირბეტონში, ღრუ ბლოკებში ან ტიხრის წყობაში ჩამაგრებული კრონშტეინები დატვირთვას მხოლოდ მანამ იღებს, სანამ ეს წყობა გადარჩება, წყობა კი სწორედ ის ნაწილია, რომელიც ირღვევა. თუ კედელი ამოვსებითია, კრონშტეინების ხაზი გადაადგილდება გადახურვის ფილის კიდეზე, ან ანკერების მაგრება დგინდება რეალური გამოცდის შედეგებით; იხ. ანკერები და ფუძეები.

კონტროლირებადი გადაადგილების დაშვება

ჩვეულებრივი გადაწყვეტებია: წაგრძელებული ნახვრეტები კრონშტეინებსა და პროფილებში, ყოველ ვერტიკალურ პროფილზე უძრავი და მცურავი წერტილების კომბინაცია, მოპირკეთებაში ნაკერები, რომლებიც მხოლოდ თერმული გაფართოებისთვის საჭიროზე უფრო განიერია, და ქვესისტემის ვერტიკალური გაწყვეტა შენობის ყოველ დეფორმაციულ ნაკერთან. იგივე ელემენტები თერმულ გაფართოებასაც ემსახურება; საფუძვლები მოცემულია სტატიაში დეფორმაციული ნაკერები. სეისმური შემთხვევა უბრალოდ უფრო დიდ სვლას მოითხოვს.

მძიმე პანელებისთვის მეორე დამჭერი ხაზი

იქ, სადაც პანელმა შეიძლება ტროტუარზე ან შესასვლელზე ჩამოვარდეს, გამართლებულია კაუჭი, დამცავი სამაგრი ან მეორადი სახსარი, რომელიც პანელს ძირითადი მიმაგრების მოშლის შემთხვევაში დაიჭერს. ეს საპროექტო გადაწყვეტილებაა საშიში ზონებისთვის (შესასვლელები, გასასვლელები, საზოგადოებრივი სივრცის ზემოთ მდებარე აივნები) და არა წესი მთელი ფასადისთვის.

გაანგარიშების თანმიმდევრობა

1. რეგლამენტიდან აიღეთ საპროექტო ინტენსივობა და კოეფიციენტი A მოედნისთვის; შეამოწმეთ, არსებობს თუ არა მიკროზონირება.
2. შეკრიბეთ მასები: მოპირკეთება, ქვესისტემა, თბოიზოლაცია, სამაგრები – ფასადის თითო კვადრატულ მეტრზე.
3. რეგლამენტის მეთოდით გამოთვალეთ პანელსა და ქვესისტემაზე მოქმედი ჰორიზონტალური სეისმური ძალა, არასაკონსტრუქციო ელემენტის და მიმაგრების წერტილის სიმაღლის კოეფიციენტების გათვალისწინებით (რაც უფრო მაღალია სართული, მით უფრო დიდია გაძლიერება).
4. შეუთავსეთ იგი საკუთარ წონასა და ქარს სეისმურ საპროექტო სიტუაციაში და შეამოწმეთ პანელის სამაგრები, კრონშტეინები, პროფილები და ანკერები, იხ. კონსტრუქციული გაანგარიშება.
5. შეამოწმეთ თავსმოხვეული გადაადგილება: წაგრძელებული ნახვრეტების და პანელის ნაკერების სიგანემ უნდა დაფაროს იმ სართულების ფარდობითი გადაადგილება, რომლებზეც ქვესისტემაა გადაჭიმული.
6. ჩაწერეთ დაშვებები საანგარიშო ბარათში, რათა ექსპერტმა მათი გადამოწმება შეძლოს.

ზუსტი ფორმულები, კოეფიციენტები და კომბინაციები უნდა აიღოთ რეგლამენტის მოქმედი ტექსტიდან; აქ მათ არ ვიმეორებთ.

დამპროექტებლის საკონტროლო სია

პუნქტი	რა უნდა შემოწმდეს
მოედნის მონაცემები	ინტენსივობა და A დასახლებისთვის; მიკროზონირების ანგარიში, თუ არსებობს
მოპირკეთების მასა	მზა სისტემის კგ/მ² სამაგრებითურთ და არა მხოლოდ ფილისა
ანკერის ფუძე	რკინაბეტონი თუ წყობა; ამოგლეჯაზე გამოცდები, როცა კედელი უცნობია
კრონშტეინის ნახვრეტები	სვლა სართულების ფარდობითი გადაადგილების არანაკლები
ნაკერები	ფასადის ნაკერები შენობის დეფორმაციულ ნაკერებთან თანხვედრაშია
საშიში ზონები	შესასვლელები, გასასვლელები, საზოგადოებრივი სივრცე: მეორადი დაჭერა
კუთხეები და პარაპეტები	პარაპეტის მოპირკეთება და მოხვევები შემოწმებულია, როგორც ცალკე არასაკონსტრუქციო ელემენტები
პროდუქტები	ETA ან მახასიათებლების დეკლარაცია კრონშტეინებისა და ანკერებისთვის, იხ. დადგენილება №476

ტიპური შეცდომები

• შენობის მთავარი კარკასი მიწისძვრაზე მოწმდება, ფასადი კი „არქიტექტურულად“ რჩება.
• კრონშტეინების ერთი და იგივე ბიჯი ბათუმსა და თბილისში, კოეფიციენტის გათვალისწინების გარეშე.
• ტიხრის კედლებში ანკერირება იმის გამო, რომ გადახურვის ფილის კიდე ფარდა-კედლის კვანძით არის დაფარული.
• დეტალზე დახაზული წაგრძელებული ნახვრეტები, რომლებსაც მონტაჟისას ხისტი სამაგრით აჭერენ; სამუშაო ნახაზებსა და მონტაჟის ინსტრუქციაში უნდა იყოს მითითებული, რომელი წერტილებია მცურავი, იხ. სამუშაო ნახაზები.
• პანელების ხისტი ნაკერები, სადაც ჰერმეტიკი მთელ ღრეჩოს ავსებს და მეზობელი პანელები ეჯახება ერთმანეთს.
• პარაპეტისა და სახურავის კიდის უგულებელყოფა, სადაც აჩქარება ყველაზე მაღალია, საყრდენი კი ყველაზე სუსტი.

დასაბუთება და გამოცდა

საქართველოში ფასადური სისტემებისთვის სპეციალური სეისმური გამოცდის სტანდარტი არ არსებობს. პრაქტიკაში დამპროექტებელი ეყრდნობა გაანგარიშებას, ქვესისტემის მწარმოებლის ETA-ს და გამოცდის ანგარიშებს, ასევე ანკერების ამოგლეჯაზე ადგილზე გამოცდებს. მომწოდებელს ჰკითხეთ, რა დატვირთვებს ეხება დეკლარირებული მაჩვენებლები და მოიცავს თუ არა გამოცდის ანგარიში ციკლურ და არა მხოლოდ სტატიკურ დატვირთვას. თუ სისტემა სეისმურ გადაადგილებაზე გამოცდილია ცენტრალური აზიის ან ევროპის პროექტებში, ანგარიში სასარგებლო დამხმარე დოკუმენტია, მაგრამ ის კონკრეტული შენობისთვის გაანგარიშებას არ ცვლის.

გამოგვიგზავნეთ შენობის სიმაღლე, კონსტრუქციული კარკასი და კედლის მასალა და გეტყვით, რომელი პუნქტები განსაზღვრავს პროექტს: გაანგარიშების მოთხოვნა.

გაანგარიშების მოთხოვნა →