ვენტილირებადი ფასადის კონსტრუქციული გაანგარიშება საქართველოში
როგორ მოწმდება დატვირთვის გადაცემის გზა მოპირკეთებიდან კედლამდე, საქართველოს რეგლამენტების რომელი დოკუმენტიდან მოდის თითოეული მონაცემი და სად გამოდგება ევროკოდები საორიენტაციოდ.
ვენტილირებადი ფასადი შენობას არ ატარებს, მაგრამ საკუთარ წონას ატარებს, ქარს აფრასავით იჭერს და მიწისძვრის დროს კედელზე უნდა დარჩეს. კონსტრუქციული გაანგარიშება თითოეულ ძალას მოპირკეთებიდან კედლამდე მიჰყვება და აჩვენებს, სად არის ჯაჭვი ყველაზე სუსტი. ეს გვერდი აღწერს, როგორ ვაგებთ ამ გაანგარიშებას საქართველოსთვის, რომელი მონაცემი რომელი დოკუმენტიდან მოდის და სად ვიყენებთ ევროკოდებს საორიენტაციოდ.
დატვირთვის გადაცემის ჯაჭვი
გაანგარიშება ძალის გზას მიჰყვება: მოპირკეთება, შემდეგ მისი სამაგრი, მიმმართველი, კრონშტეინი, ანკერი და ბოლოს კედელი. თითოეული რგოლი მოწმდება სიმტკიცესა და დეფორმაციაზე. ერთი სუსტი რგოლი, მაგალითად ანკერი ღრუ ბლოკში, ძლიერებს უაზროდ აქცევს.
| რგოლი | გადამწყვეტი ზემოქმედება | ტიპიური გამოსწორება მარცხის შემთხვევაში |
|---|---|---|
| მოპირკეთება და მისი სამაგრი | ქარის შეწოვა, საკუთარი წონა | მეტი სამაგრი, სხვა კლიამერის ტიპი, უფრო სქელი პანელი |
| მიმმართველი (პროფილი) | ჩაღუნვა და ძაბვა ქარისგან | უფრო დიდი კვეთა ან უფრო მცირე მალი |
| კრონშტეინი | საკუთარი წონა პლუს შეწოვა; გამოშვება | გამაგრებული სერია, უფრო მჭიდრო ბიჯი |
| ანკერი | ამოგლეჯა, ჭრა | სხვა ტიპი, გადახურვაზე მიმაგრება |
| კიდისა და კუთხის ზონები | გაზრდილი შეწოვა | უფრო ხშირი სამაგრები, უფრო ძლიერი კვეთები |
| სისტემა მთლიანად | სეისმური ზემოქმედება | დრეკადი კვანძები, ჩამოვარდნისგან დაცვა |
დატვირთვები და საიდან მოდის რიცხვები
საკუთარი წონა
წონა მოპირკეთების, მიმმართველების, კრონშტეინების, თბოიზოლაციისა და სამაგრების ჯამია. მოპირკეთება კომპოზიტისთვის დაახლოებით 5 კგ/მ²-დან ბუნებრივი ქვისთვის 90 კგ/მ²-მდე მერყეობს; კერამოგრანიტი დაახლოებით 28–40 კგ/მ²-ია. მძიმე მოპირკეთების შემთხვევაში კრონშტეინის ბიჯსა და კვეთას ქარი კი არა, წონა განსაზღვრავს. წონა პროექტის მსვლელობაშიც იზრდება: როცა 600×600 ფილა უფრო სქელ დიდფორმატიან ფილად იცვლება, თავდაპირველი გაანგარიშება აღარ მოქმედებს და უნდა განმეორდეს.
ქარი
ქარის წნევა საქართველოში აიღება ტექნიკური რეგლამენტიდან „სამშენებლო კლიმატოლოგია“ (საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №71 დადგენილების დანართი 5, „№71 დადგენილება“), რომელიც მნიშვნელობებს დასახლებების მიხედვით იძლევა. განმარტებით, იქ ქარის წნევა არის 10-წუთიანი საშუალო 10 მ სიმაღლეზე A ტიპის რელიეფისთვის 5 წლის განმეორებადობის პერიოდით. ეს განსხვავდება EN 1991-1-4-ის ქარის საბაზო სიჩქარისგან, ამიტომ საანგარიშო წნევაზე გადასვლა, ექსპოზიცია და ნაწილობრივი კოეფიციენტები გაანგარიშებაში უნდა იყოს მითითებული და ექსპერტთან წინასწარ შეთანხმებული. საქართველოს EN 1991-ის ეროვნული დანართი და ცალკე „ზემოქმედებების“ რეგლამენტი არ აქვს.
შეწოვა კუთხეებსა და პარაპეტებზე ტიპურად ფასადზე საშუალოზე 1,5–2-ჯერ მეტია, ამიტომ კიდის ზონები ცალკე პროექტდება: უფრო მცირე ბიჯი კრონშტეინებისა, დამატებითი სამაგრები მოპირკეთებაზე, ზოგჯერ სხვა კლიამერი. წნევაც და შეწოვაც ფასადზე მოქმედებს და გაანგარიშებაში თითოეული რგოლისთვის არახელსაყრელი შემთხვევა უნდა იქნეს აღებული.
სეისმური ზემოქმედება
სეისმომედეგი მშენებლობის რეგლამენტი (№71 დადგენილების დანართი 3) იყენებს MSK-64 სკალას და სპექტრულ მეთოდს. ძირითადი ქალაქების საანგარიშო მნიშვნელობებია:
| ქალაქი | ინტენსივობა, MSK-64 | კოეფიციენტი A |
|---|---|---|
| თბილისი | 8 | 0,17 |
| ქუთაისი | 8 | 0,13 |
| ბათუმი | 7 | 0,09 |
რეგლამენტის მუხლი 6, პუნქტი 8 მოითხოვს არაკონსტრუქციული ელემენტები, რომელთა ჩამოვარდნამ შეიძლება მსხვერპლი გამოიწვიოს, საანგარიშო სეისმურ ზემოქმედებაზე შემოწმდეს საყრდენებთან ერთად. ტექსტი ფასადის სისტემებს არ ასახელებს და მათთვის მზა მეთოდს არ იძლევა. ამიტომ ფასადს ასეთ ელემენტად განვიხილავთ: სისტემის მასიდან ინერციული ძალა, პლუს შენობის კონსტრუქციის გადაადგილება, რომელსაც კვანძები უნდა მიჰყვეს. მეთოდი და მისი დაშვებები გაანგარიშებაში შედის. დეტალები იხილეთ სეისმური პროექტირება და სეისმური რეგლამენტის მიმოხილვა.
ტემპერატურა
ელემენტების სიგრძე იცვლება ΔL = α·ΔT·L ფორმულით. 6 მ ალუმინის მიმმართველი (α დაახლოებით 23·10⁻⁶ K⁻¹-ზე) 80 K-ის ცვალებადობისას დაახლოებით 11 მმ-ით გადაადგილდება; ფოლადი (α დაახლოებით 12·10⁻⁶ K⁻¹-ზე) — დაახლოებით 6 მმ-ით. წაგრძელებული ხვრელებისა თუ მცურავი სამაგრების გარეშე ეს გადაადგილება მოპირკეთებაზე გადადის. ტემპერატურის დიაპაზონი მოდის კლიმატოლოგიის რეგლამენტიდან ობიექტის მიხედვით. იხ. დეფორმაციული ნაკერები.
სხვა შემთხვევები
მონტაჟის ეტაპები (მიმმართველი დატვირთულია მოპირკეთების დამაგრებამდე) და გაყინვა, სადაც კლიმატი ამას მოითხოვს, ცალკე შემთხვევებად მოწმდება.
რომელ სტანდარტებს ვიყენებთ საორიენტაციოდ
საქართველოში ალუმინის ან ფოლადის კონსტრუქციებისთვის ეროვნული რეგლამენტი არ არსებობს, ხოლო ევროკოდები სავალდებულო არ არის (კოდექსი, მუხლი 78, მხოლოდ იმას ამბობს, რომ ისინი რეგლამენტების მომზადებისას გაითვალისწინება; შეიძლება მათი გამოყენება აღიარებული საერთაშორისო პრაქტიკის სახით). პრაქტიკაში გაანგარიშება იყენებს:
- EN 1999-1-1 ალუმინის მიმმართველებისა და კრონშტეინებისთვის;
- EN 1993-1-1 ფოლადის ნაწილებისთვის;
- EN 1991-1-1 და EN 1991-1-4 საკუთარი წონისა და ქარის შეთავსების მეთოდისთვის, ქარის რიცხვითი მონაცემით ქართული რეგლამენტიდან;
- EN 1992-4 და ანკერის ევროპული ტექნიკური შეფასება ბეტონში ანკერებისთვის.
გაანგარიშებაში პირდაპირ წერია, თითოეული მნიშვნელობა რომელი დოკუმენტიდან მოდის, რათა ექსპერტმა მიჰყვეს. ევროკოდების გამოყენება ექსპერტთან წარდგენამდე შეათანხმეთ; იხ. ევროკოდები საქართველოში.
ჩაღუნვა და სიხისტე
მიმმართველები ძაბვასთან ერთად ჩაღუნვაზეც მოწმდება. ქვესისტემის მიმმართველებისთვის გავრცელებული საპროექტო ზღვარია L/200; ზღვარი მოპირკეთებასაც უნდა ერგებოდეს, რომელიც მიმმართველზე უფრო მკაცრიც შეიძლება იყოს. მნიშვნელობა საპროექტო გადაწყვეტილებაა და გაანგარიშებაში მიზეზთან ერთად უნდა ჩაიწეროს.
კასეტები: საიდან მოდის „ლინზა“
თხელკედლიანი კასეტა ჩაღუნვის შემოწმების გარეშე შუაში შეიძლება ქარის, წონისა და ტემპერატურის ზემოქმედებით გაიბრუნოს. სიბრტყე მაშინ მოხრილად აღიქმება და ნაკერები დეფექტს ხაზს უსვამს. ეს საპროექტო თავისებურება კი არა, გაანგარიშების არარსებობის შედეგია. მოწმდება კასეტის სისქე და სიხისტე, მოხვევის ფორმა, სამაგრების ბიჯი, დასაშვები ჩაღუნვა და ქვესისტემასთან შესაბამისობა. რაც უფრო დიდია ველი და მეტია ქარის ექსპოზიცია, მით უფრო ადრეა ეს შემოწმება საჭირო. შეთავაზებების შედარებისას ჰკითხეთ, არსებობს თუ არა ჩაღუნვის შემოწმება, რომელი მოხვევი გამოიყენება და რა არის სამაგრების ბიჯი.
ანკერები და კედლის ფუძე
ანკერი, როგორც წესი, ყველაზე სუსტი რგოლია. იგივე ანკერი ღრუ კერამიკულ ბლოკში რამდენჯერმე ნაკლებს იკავებს, ვიდრე ბეტონში. გაანგარიშება იყენებს მახასიათებელ წინააღმდეგობას ანკერის ევროპული ტექნიკური შეფასებიდან (ETA) შესაბამისი ფუძისთვის, ან ადგილზე ამოგლეჯის გამოცდებიდან, როცა კედელი უცნობია. მახასიათებლების დეკლარაცია (DoP) და ETA არის დასტური, რომელიც მომწოდებელს საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 1 ოქტომბრის №476 დადგენილების მიხედვით უნდა მოსთხოვოთ. იხ. ანკერები და ფუძეები.
როგორ გამოიყურება შედეგი
- დატვირთვების ცხრილი ფასადის ზონების მიხედვით: ველი, კიდე, კუთხე, პარაპეტი.
- კრონშტეინის ბიჯი, მიმმართველის კვეთა და ანკერის ტიპი თითოეული ზონისთვის.
- თითოეული რგოლის დატვირთვის ხარისხი გადამწყვეტი კომბინაციის მითითებით.
- დაშვებების ნუსხა: ქარის წყარო, სეისმური მეთოდი, ანკერის წინააღმდეგობის წყარო, ჩაღუნვის ზღვრები.
- კრონშტეინებისა და ანკერების განლაგება, რომელიც პირდაპირ შედის სამუშაო ნახაზებში.
საჭირო მონაცემები
ქალაქი და მისამართი, ფასადების სიმაღლე და გეომეტრია, კედლის მასალა, მოპირკეთების ტიპი და ფორმატი, თბოიზოლაციის სისქე. იხ. რა გამოგვიგზავნოთ. გაანგარიშების გარეშე ფასადს საუკეთესო შემთხვევაში საჭიროზე მეტი ლითონი ექნება; უარეს შემთხვევაში ანკერები ქარიშხალში ან მიწისძვრისას ამოვა და პასუხისმგებლობას მესაკუთრე იკისრებს. მონაცემები გამოგვიგზავნეთ საკონტაქტო გვერდის მეშვეობით.