ევროკოდები საქართველოში: სტატუსი და როგორ გამოვიყენოთ ისინი ფასადის დაპროექტებისას
ევროკოდები საქართველოში სავალდებულო არ არის, მაგრამ კოდექსი მთავრობას ავალდებულებს, გაითვალისწინოს ისინი. აი, რას ნიშნავს ეს ფასადის გაანგარიშებისთვის და როგორ ავაგოთ დასაბუთება.
მოკლე პასუხი დამპროექტებლისთვის: ევროკოდები საქართველოში სავალდებულო არ არის, ხოლო საქართველოს კოდექსი (№3213, 2018 წლის 20 ივლისი) მთავრობას მხოლოდ მათ გათვალისწინებას სთხოვს. პრაქტიკაში ისინი ის წყაროა, რომელსაც ინჟინრების უმეტესობა იყენებს ალუმინისთვის და იმ დატვირთვებისთვის, რომლებსაც ქართული რეგულაციები არ მოიცავს. ეს სტატია გადმოგცემთ სამართლებრივ მდგომარეობას და პროექტში დიზაინის დასაბუთების მეთოდს.
რას ამბობს კანონი
კოდექსის 78-ე მუხლი ადგენს, რომ შენობებისადმი ძირითად მოთხოვნებს განსაზღვრავს კოდექსი, ტექნიკური რეგლამენტები და სტანდარტები, ხოლო მთავრობა რეგლამენტების მომზადებისას ითვალისწინებს CEN-ის ევროკოდებსა და სხვა საერთაშორისო ნორმებს. ეს წესი კანონმდებლისთვისაა და არა დამპროექტებლისთვის მიცემული მითითება EN სტანდარტების გამოსაყენებლად.
არც ერთი აქტი ევროკოდებს სავალდებულოს არ ხდის და EN 1991-ის ეროვნული დანართები არ არსებობს. მათი გამოყენება შეიძლება აღიარებული საერთაშორისო პრაქტიკის სახით (78-ე მუხლი). საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №71 დადგენილებით დამტკიცებული ხუთი ტექნიკური რეგლამენტი (ბეტონი, საძირკვლები, სეისმომედეგი მშენებლობა, გარე წყალსადენისა და კანალიზაციის ქსელები, სამშენებლო კლიმატოლოგია) საბჭოთა ხანის წარმოშობისაა; ხანძარსაწინააღმდეგო რეგლამენტი (№41 დადგენილება) კი საერთაშორისო სამშენებლო კოდექსს (IBC) ეფუძნება.
სტატუსი
- 2011 წლის 26–27 სექტემბერს თბილისში ეკონომიკის სამინისტროს, ერთობლივი კვლევითი ცენტრისა და CEN/TC 250-ის მონაწილეობით ჩატარდა TAIEX-ის სემინარი ევროკოდების დანერგვის თემაზე.
- DCFTA-ის განხორციელების ანგარიში 2025 წლის მესამე კვარტლისთვის აღრიცხავს 2025 წლის 24 მარტს თბილისში დარგის წარმომადგენლებთან გამართულ შეხვედრას ევროკოდების თემაზე.
- ევროკოდების ქართულ სტანდარტებად რეგისტრაცია დადასტურებული არ არის და სავალდებულო გამოყენების ვადები განსაზღვრული არ არის.
რომელი წყარო რომელ კითხვას შეესაბამება
| საკითხი | ქართული რეგლამენტი | პრაქტიკაში გამოყენებული ევროპული წყარო |
|---|---|---|
| ქარის წნევა, თოვლი | სამშენებლო კლიმატოლოგია (№71 დადგენილების დანართი 5) | EN 1991-1-4, EN 1991-1-3 — შემოწმებისთვის |
| სეისმური ზემოქმედება | სეისმომედეგი მშენებლობის რეგლამენტი (№71 დადგენილების დანართი 3), MSK-64 | EN 1998-1 ქართული მეთოდი არ არის |
| ალუმინის ქვესისტემა | ეროვნული რეგლამენტი ვერ მოიძებნა | EN 1999-1-1; პროფილებისთვის EN 755 და EN 573 |
| ფოლადის ნაწილები | ეროვნული რეგლამენტი ვერ მოიძებნა | EN 1993 |
| ანკერები ბეტონში | ეროვნული სტანდარტი ვერ მოიძებნა; პროდუქტის დოკუმენტები №476 დადგენილების მიხედვით | EN 1992-4, ანკერის ETA |
| ქვესისტემა | ვენტილირებადი ფასადებისთვის სპეციალური რეგლამენტი არ არსებობს | EAD 090062 (ETAG 034 უფრო ადრინდელი სახელმძღვანელოა) |
| თერმული ხიდები, U-მნიშვნელობა | №354 დადგენილება | EN ISO 6946, EN ISO 10211 |
| ხანძარი | №41 დადგენილება (ASTM, NFPA) | EN 13501-1 №41 დადგენილების საფუძველი არ არის |
ქარი და თოვლი აიღება ქართული კლიმატოლოგიის რეგლამენტიდან და არა EN 1991-დან: იხ. კლიმატოლოგია: ქარი და თოვლი. სეისმური ზემოქმედება აიღება ქართული რეგლამენტიდან, იხ. სეისმომედეგობის რეგლამენტი.
როგორ დავასაბუთოთ პროექტი
- მიუთითეთ საფუძველი. საანგარიშო ბარათში ჩამოთვალეთ ქართული რეგლამენტები, რომლებიც დატვირთვებისთვის გამოიყენეთ (კლიმატოლოგია, სეისმური), და ევროპული სტანდარტები, რომლებიც ალუმინის, ფოლადისა და ანკერების წინაღობისთვის გამოიყენეთ.
- არ აურიოთ წყაროები. ქართული რეგლამენტიდან აღებული ქარის მახასიათებელი მნიშვნელობა არ შეურიოთ სხვა სისტემის ნაწილობრივ კოეფიციენტებს იმის განუმარტავად, როგორ ხდება კომბინაცია. დატვირთვათა კომბინაცია აშკარად ჩაწერეთ.
- მიუთითეთ პროდუქტის დოკუმენტები. ანკერებისა და კრონშტეინების წინაღობები აიღება ETA-დან ან DoP-დან, იხ. №476 დადგენილება.
- შეთანხმდით ადრე. EN 1999-ის ან EN 1992-4-ის გამოყენება დაშვებული საერთაშორისო ნორმაა და არა გამოკვეთილი მოთხოვნა. იმ კლასებისთვის, სადაც ექსპერტიზა სავალდებულოა, მიდგომა ექსპერტთან წარდგენამდე შეათანხმეთ (№255 დადგენილება).
- ჩაწერეთ რედაქცია. თითოეული EN სტანდარტისთვის მიუთითეთ რედაქცია და წელი.
გავრცელებული შეცდომები
- პროექტში წერია, რომ ევროკოდები „საქართველოში სავალდებულოა“. ისინი არ არის სავალდებულო; ისინი მიღებული საერთაშორისო საფუძველია.
- EN 1998-1-ის სეისმური პარამეტრების გამოყენება ქართულ ქალაქზე ქართული სეისმური რეგლამენტის ინტენსივობისა და კოეფიციენტ A-ს ნაცვლად.
- ქარის წნევის აღება EN 1991-1-4-დან ქართული ეროვნული დანართის გარეშე, კლიმატოლოგიის რეგლამენტში მოცემული მნიშვნელობის ნაცვლად.
- ანკერის წინაღობის მითითება, რომელიც ETA-თი ან DoP-ით არ არის დადასტურებული.
- ქართული და ევროპული ნაწილობრივი კოეფიციენტების კომბინაციის ახსნის გარეშე დატოვება.
სად გამოიყენება ეს ჩვენს გაანგარიშებებში
ფასადის კონსტრუქციული შემოწმება მოიცავს საკუთარ წონას, ქარის ზემოქმედებას, არასაკონსტრუქციო ელემენტებზე სეისმურ ზემოქმედებას, ანკერის წინაღობას, კრონშტეინისა და მიმმართველის გამტარუნარიანობას და კასეტების შემოწმებას. მეთოდი აღწერილია გვერდზე კონსტრუქციული გაანგარიშება. ჩვენი პროექტები ცენტრალურ აზიაში იყენებს EN 1999-ს ალუმინისთვის და EAD-ზე დაფუძნებულ პროდუქტის დოკუმენტებს ქვესისტემებისა და ანკერებისთვის.
სად ვიპოვოთ სტანდარტები
EN სტანდარტები ფასიანი დოკუმენტებია; ევროკომისიის JRC განმარტებით მასალებს აქვეყნებს eurocodes.jrc.ec.europa.eu-ზე. EAD დოკუმენტებს EOTA აქვეყნებს eota.eu-ზე; თითოეული დოკუმენტის ლიცენზიის პირობები გადაამოწმეთ. მიღებული ქართული სტანდარტების ნუსხას აწარმოებს სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტო.
თუ კონკრეტული პროექტისთვის საანგარიშო საფუძვლის შეთანხმება გჭირდებათ, დაგვიკავშირდით.