საქართველოს სამშენებლო კოდექსი (№3213): რა არის მნიშვნელოვანი ვენტილირებადი ფასადისთვის
კოდექსი განსაზღვრავს, ვინ ამუშავებს, ვინ აწერს ხელს და ვინ განიხილავს ფასადის პროექტს საქართველოში. აქ ჩამოთვლილია მუხლები, რომლებსაც ფასადის ინჟინერი რეალურად იყენებს.
«საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი» (2018 წლის 20 ივლისის №3213-რს, ძალაშია 2019 წლის 3 ივნისიდან) ყველა ფასადის პროექტის იერარქიის სათავეშია. იგი არ შეიცავს წესებს მოპირკეთების სისტემებზე, თუმცა განსაზღვრავს, ვის შეუძლია დაპროექტება, ვინ უნდა მოაწეროს ხელი, რა ექვემდებარება ექსპერტიზას და როგორ შედის პროდუქცია ბაზარზე. ეს სტატია ჩამოთვლის დებულებებს, რომლებსაც ფასადის პროექტანტი პრაქტიკაში აწყდება. ოფიციალური ინგლისური ტექსტი განთავსებულია matsne.gov.ge-ზე: საქართველოს კოდექსი, ინგლისური ვერსია.
ფასადისთვის მნიშვნელოვანი დებულებები
| მუხლი | რას ადგენს | შედეგი ფასადისთვის |
|---|---|---|
| 78 | შენობების ძირითად მოთხოვნებს ადგენს კოდექსი, ტექნიკური რეგლამენტები და სტანდარტები. რეგლამენტების მომზადებისას მთავრობა ითვალისწინებს ევროკოდებს და სხვა საერთაშორისო ნორმებს. | ევროკოდები რეგლამენტების შემმუშავებლებისთვის სახელმძღვანელოა და არა სავალდებულო საპროექტო სტანდარტი. იხ. ევროკოდები საქართველოში. |
| 87 | შენობის შემომფარგლავი კონსტრუქციების თბოტექნიკური გაანგარიშება სავალდებულო პრინციპია. | ფასადის განყოფილებას სჭირდება თბოტექნიკური გაანგარიშება; ზღვრულ მნიშვნელობებს იძლევა დადგენილება №354. |
| 96 | ნაგებობები იყოფა ხუთ კლასად: I — მინიმალური რისკი, II — დაბალი, III — საშუალო, IV — მაღალი, V — ამაღლებული ტექნიკური რისკი. | კლასი განსაზღვრავს პროექტის ექსპერტიზისა და ხელმოწერის მოთხოვნებს. |
| 98 | ვინ აწერს ხელს საპროექტო დოკუმენტაციას. | არქიტექტორი და საპროექტო ინჟინერი პასუხისმგებლობას იღებენ იმ განყოფილებებზე, რომლებსაც ხელს აწერენ. |
| 99 | ექსპერტიზას ატარებს აკრედიტებული ინსპექტირების ორგანო და/ან სერტიფიცირებული ექსპერტი, პასუხისმგებლობის დაზღვევით. | ფასადის გაანგარიშებებს დამოუკიდებელი რეცენზენტი განიხილავს. |
| 101 | ნებართვის გაცემა ორ ეტაპად: მიწის სარგებლობის პირობები, შემდეგ მშენებლობის ნებართვა. | ფასადის გადაწყვეტილებები, რომლებიც ცვლის შენობის იერსახეს, ნებართვის დოკუმენტაციაში უნდა შევიდეს. |
| 140 | არქიტექტორების, სამოქალაქო ინჟინრებისა და ექსპერტების სავალდებულო სერტიფიცირება. | ამჟამად შეჩერებულია; იხ. ქვემოთ. |
| 142, პუნქტი 10 | სამშენებლო პროდუქტების შესახებ აქტი ითვალისწინებს რეგლამენტს (EU) No 305/2011. | სამართლებრივი საფუძველი დადგენილება №476-ისთვის ექსპლუატაციური მახასიათებლების დეკლარაციების შესახებ. |
შენობების კლასები (მუხლი 96)
კოდექსი განსაზღვრავს ხუთ კლასს — I-დან (მინიმალური რისკი) V-მდე (ამაღლებული ტექნიკური რისკი). შენობების კრიტერიუმები მოცემულია საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილების დანართ 1-ში (2019 წლის №269 დადგენილების რედაქცია). კლასს განსაზღვრავს უმაღლესი მახასიათებელი: ზღვარს გადაცილებული ნებისმიერი პარამეტრი კლასს ზრდის.
| კლასი | ფართობი | სიმაღლე | საძირკვლის სიღრმე | მალი |
|---|---|---|---|---|
| II | 500 მ²-მდე | 12 მ-მდე | 4 მ-მდე | 7 მ-მდე |
| III | 6000 მ²-მდე | 22 მ-მდე | 4 მ-ზე მეტი | 12 მ-მდე |
| IV | 6000 მ²-ზე მეტი | 22 მ-ზე მეტი | ხიმინჯებზე საძირკველი | 12 მ-ზე მეტი |
I კლასში შედის უმცირესი შენობები (50 მ²-მდე და 5 მ-მდე, საცხოვრებელი დანიშნულების გარეშე). დანართი 1 შენობებისთვის V კლასს არ განსაზღვრავს.
ფასადის პროექტანტისთვის კლასს ორმაგი მნიშვნელობა აქვს: იგი განსაზღვრავს, პროექტის რომელი ნაწილები გადის ექსპერტიზას (იხ. დადგენილება №255), ხოლო 12 მ-იანი სიმაღლის ზღვარი ის ადგილიცაა, სადაც იცვლება გარე კედლების ხანძარსაწინააღმდეგო წესები (იხ. დადგენილება №41).
ვინ აწერს ხელს და ვინ აგებს პასუხს (მუხლი 98)
- II–IV კლასებისთვის არქიტექტურულ პროექტსა და არქიტექტურულ ესკიზს ხელს აწერს არქიტექტორი.
- კონსტრუქციულ სქემასა და კონსტრუქციულ პროექტს ხელს აწერს საპროექტო ინჟინერი.
- ავტორი პასუხისმგებელია ტექნიკური რეგლამენტების დაცვაზე.
- I კლასისთვის დოკუმენტაციის მომზადება ნებისმიერ პირს შეუძლია.
ვენტილირებადი ფასადი, როგორც წესი, ქვეკონტრაქტორის მიერ შესრულებული საპროექტო პაკეტია. ფასადის ინჟინერი ამზადებს გაანგარიშებებსა და ნახაზებს, მაგრამ კონსტრუქციულ განყოფილებაზე ხელმოწერა პროექტის ლიცენზირებულ საპროექტო ინჟინერს ეკისრება, ამიტომ პაკეტი ისეთი ფორმით უნდა გადაეცეს, რომ ამ ინჟინერმა შეძლოს მისი გადამოწმება და მიღება. იხ. ფასადების ნებართვები და ექსპერტიზა.
ინჟინრების სერტიფიცირება (მუხლი 140) შეჩერებულია
მუხლი 140 მოითხოვს არქიტექტორების, სამოქალაქო ინჟინრებისა და ექსპერტების სერტიფიცირებას. მისი გამოყენება შეჩერებულია 2026 წლის 20 დეკემბრამდე 2026 წლის 9 ივნისის კანონით №1641-Vმს-XIმპ, რომელიც გამოქვეყნდა 2026 წლის 11 ივნისს. ამ დრომდე ექსპერტიზას და ტექნიკურ ზედამხედველობას, აკრედიტებულ ორგანოებთან ერთად, ახორციელებენ პირები 141-ე მუხლის მე-9 ნაწილით გათვალისწინებული დროებითი წესით. ეს ვადა წარსულშიც რამდენჯერმე გახანგრძლივდა (ადრინდელი თარიღები იყო 2024 წლის 1 მარტი და 2025 წლის 1 დეკემბერი), ამიტომ ყოველი წარდგენის წინ გადაამოწმეთ მისი სტატუსი. კანონი ხელმისაწვდომია აქ: კანონი კოდექსში ცვლილების შეტანის შესახებ (მუხლი 140-ის შეჩერება).
ცვლილებები 2026 წელს
პარლამენტმა 2026 წლის მაისსა და ივნისში კოდექსში რამდენიმე ცვლილება მიიღო (კანონები №1626, №1641 და №1821). ეს ცვლილებებია და არა კოდექსის ახალი რედაქცია. გადაამოწმეთ მოქმედი კონსოლიდირებული ვერსია matsne.gov.ge-ზე.
რას არ შეიცავს კოდექსი
- მოთხოვნებს ვენტილირებადი ფასადებისთვის, როგორც სისტემისთვის. საქართველოში არ არსებობს სპეციალური ნორმა ვენტილირებადი ფასადებისა და rainscreen-ის შესახებ.
- ტექნიკურ მნიშვნელობებს: დატვირთვებს, U-მნიშვნელობებსა და ხანძრის ტესტებს ადგენს ტექნიკური რეგლამენტები (იხ. სეისმური და კლიმატური რეგლამენტების განყოფილებები).
- სავალდებულო ევროკოდებს.
ამრიგად, საქართველოში ფასადის პროექტი იკრიბება კოდექსის, რამდენიმე რეგლამენტისა და პროდუქტების ტექნიკური დოკუმენტებისგან. სწორედ ამიტომ პროექტში წყაროები აშკარად უნდა იყოს მითითებული. აქტების სრული სიისთვის იხ. დოკუმენტების ბიბლიოთეკა.
საკონტროლო სია წარდგენამდე
- დაადასტურეთ შენობის კლასი და ცვლის თუ არა ფასადი შენობის იერსახეს.
- გაარკვიეთ, ვინ აწერს ხელს კონსტრუქციულ განყოფილებას, და მასთან შეათანხმეთ ფასადის პაკეტის ფორმა.
- ჩართეთ შემომფარგლავი კონსტრუქციის თბოტექნიკური გაანგარიშება (მუხლი 87).
- გადაამოწმეთ მუხლი 140-ის მიმდინარე სტატუსი და კოდექსის კონსოლიდირებული ტექსტი.
- ჩამოთვალეთ გამოყენებული რეგლამენტები და საერთაშორისო ნორმები, ხოლო ევროკოდებზე დაფუძნებული ნებისმიერი დაშვება წინასწარ შეუთანხმეთ ექსპერტს.
თუ გჭირდებათ ფასადის განყოფილების ამ ფორმით მომზადება, გამოგვიგზავნეთ პროექტის მონაცემები.