ვენტილირებადი ფასადების ნებართვები და ექსპერტიზა საქართველოში

სამართლებრივი ჩარჩო ერთ აბზაცში

საქართველოში სამშენებლო პროცედურას განსაზღვრავს საქართველოს სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურული და სამშენებლო საქმიანობის კოდექსი (2018 წლის 20 ივლისის №3213-რს) და საქართველოს მთავრობის 2019 წლის 31 მაისის №255 დადგენილება, რომელიც არეგულირებს ნებართვებსა და შენობების ექსპლუატაციაში მიღებას. ექსპერტიზის ტექნიკურ შინაარსს რეგლამენტები განსაზღვრავს: სეისმური და კლიმატოლოგია (საქართველოს მთავრობის 2014 წლის 15 იანვრის №71 დადგენილება), ხანძარსაწინააღმდეგო (საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 იანვრის №41 დადგენილება), ენერგოეფექტურობა (საქართველოს მთავრობის 2021 წლის 13 ივლისის №354 დადგენილება) და სამშენებლო პროდუქტები (საქართველოს მთავრობის 2018 წლის 1 ოქტომბრის №476 დადგენილება). ვენტილირებადი ფასადი ყველა მათგანს ეხება.

შენობების კლასები (კოდექსი, მუხლი 96)

კოდექსი ნაგებობებს ტექნიკური რისკის მიხედვით ხუთ კლასად ყოფს:

კლასი	რისკის დონე
I	მინიმალური
II	დაბალი
III	საშუალო
IV	მაღალი
V	ამაღლებული ტექნიკური რისკი, განსაკუთრებული რეჟიმი

№255 დადგენილების დანართი 1 (2019 წლის №269 დადგენილების რედაქციით) განსაზღვრავს ზღვრებს შენობებისთვის. კლასი განისაზღვრება უმაღლესი მახასიათებლით: ნებისმიერი პარამეტრი, რომელიც ზღვარს აღემატება, კლასს ზრდის.

კლასი	ფართობი	სიმაღლე	საძირკვლის სიღრმე	მალი
II	500 მ²-მდე	12 მ-მდე	4 მ-მდე	7 მ-მდე
III	6000 მ²-მდე	22 მ-მდე	4 მ-ზე მეტი	12 მ-მდე
IV	6000 მ²-ზე მეტი	22 მ-ზე მეტი	ხიმინჯოვანი საძირკველი	12 მ-ზე მეტი

I კლასი მოიცავს მცირე შენობებს (50 მ²-მდე, 5 მ სიმაღლემდე, არასაცხოვრებელი). დანართი 1 ჩვეულებრივი შენობებისთვის V კლასს არ განსაზღვრავს. ვენტილირებადი ფასადისთვის ეს ნიშნავს: საცხოვრებელი შენობა 12 მ-მდე და 500 მ²-მდე II კლასია, 12-დან 22 მ-მდე III კლასი, 22 მ-ზე ზემოთ ან 6000 მ²-ზე მეტი კი IV კლასი. ფასადის დამპროექტებლისთვის კლასი სამ რამეს წყვეტს: განიხილება თუ არა დეტალური პროექტი, პროექტის რომელი ნაწილები გადაეცემა ექსპერტს და რომელი ხანძარსაწინააღმდეგო დებულებები გამოიყენება. შენობა-ნაგებობის უსაფრთხოების წესები (№41 დადგენილება) III, IV და V კლასის შენობებზე გამოიყენება.

სჭირდება თუ არა მოპირკეთების სამუშაოებს ნებართვა?

№255 დადგენილება (მუხლი 4, პუნქტი 3, ქვეპუნქტი „ე“) სამშენებლო ნებართვის გარეშე შესასრულებელ სამუშაოებად ასახელებს სარემონტო და მოსაპირკეთებელ სამუშაოებს, მათ შორის ფასადსა და სახურავზე სამუშაოებს, ზომებისა და გარეგნობის არსებითი ცვლილების გარეშე. გამონაკლისია კულტურის ძეგლები. პრაქტიკაში:

• ცვეთილი მოპირკეთების ჩანაცვლება ანალოგიური სისტემით, მოცულობისა და ფასადის იერსახის ცვლილების გარეშე: ამ დებულებით ნებართვა არ არის საჭირო.
• ახალი ვენტილირებადი ფასადი, რომელიც არსებითად ცვლის კედლის სისქეს, ფასადის პროპორციებს ან ფერთა გამას, ან რომელიც რეკონსტრუქციის ნაწილია: განიხილეთ როგორც ნებართვადი სამუშაო და შეათანხმეთ მუნიციპალიტეტთან.
• მემკვიდრეობის ობიექტები: გამონაკლისი არ ვრცელდება.

„არსებითი“ რიცხვით განსაზღვრული არ არის. თუ პასუხი აშკარა არ არის, პროექტის შეკვეთამდე ჰკითხეთ ნებართვის გამცემ ორგანოს და შეინახეთ პასუხი. ნებართვისგან გათავისუფლება ფასადს ტექნიკური რეგლამენტებისგან არ ათავისუფლებს: ქარის, სეისმური, ხანძარსაწინააღმდეგო და ენერგეტიკული მოთხოვნები მაინც მოქმედებს, ისევე როგორც პასუხისმგებლობა პროექტზე.

ნებართვის ეტაპები

ახალი შენობებისთვის პროცედურა ორეტაპიანია (კოდექსი, მუხლი 101). I ეტაპზე ფიქსირდება მიწის ნაკვეთის გამოყენების პირობები. II ეტაპზე პროექტის საფუძველზე გაიცემა სამშენებლო ნებართვა. ნებართვის გამცემი ორგანო I–IV კლასებისთვის მუნიციპალიტეტია; ზოგიერთი შემთხვევა თანხმდება ეკონომიკის სამინისტროსთან და სხვა ორგანოებთან. სად დგას ფასადი ამ ჯაჭვში და როგორ შეესაბამება მისი დოკუმენტაცია ეტაპებს, ნაჩვენებია გვერდებზე საპროექტო დოკუმენტაცია და სამშენებლო ნებართვები №255 დადგენილების მიხედვით.

ექსპერტიზა (№255 დადგენილება, მუხლი 21)

ექსპერტიზა სავალდებულოა პროექტის შემდეგი ნაწილებისთვის:

• დეტალური არქიტექტურული პროექტი III და IV კლასებისთვის;
• საინჟინრო-გეოლოგიური და კონსტრუქციული პროექტი II–IV კლასებისთვის.

ექსპერტიზის ხანძარსაწინააღმდეგო ნაწილი, სხვა საკითხებთან ერთად, მოიცავს გარე კედლების მოთხოვნებს №41 დადგენილების მიხედვით. სწორედ აქ ფასადს ყველაზე ყურადღებით ათვალიერებენ: თბოიზოლაციისა და მოპირკეთების კომბინაცია, ხანძრის გავრცელების შემაკავებელი ბარიერი შენობის სიმაღლეზე, ხანძარსაწინააღმდეგო ბარიერები ჰაეროვან ღრეჩოში. იხ. ხანძარსაწინააღმდეგო სტრატეგია.

ექსპერტიზას ატარებს აკრედიტებული საინსპექციო ორგანო და/ან სერტიფიცირებული ექსპერტი (კოდექსი, მუხლი 99), რომელსაც პასუხისმგებლობა დაზღვეული აქვს. ეს დამოუკიდებელი და არა სახელმწიფო ექსპერტიზაა, ამიტომ ექსპერტი მოგთხოვთ ყველა ისეთი დაშვების დასაბუთებას, რომელიც რეგლამენტში არ წერია. მაგალითად, ევროკოდები საქართველოში სავალდებულო არ არის და პროექტმა, რომელიც EN 1999-ს ან EN 1991-ს მიმართვის სახით იყენებს, ეს საკითხი ადრევე უნდა შეათანხმოს ექსპერტთან. იხ. ევროკოდები საქართველოში.

ვინ აწერს ხელს ფასადის პროექტს (კოდექსი, მუხლი 98)

დოკუმენტი	ხელს აწერს
არქიტექტურული ესკიზი და არქიტექტურული პროექტი, II–IV კლასები	არქიტექტორი
კონსტრუქციული სქემა და კონსტრუქციული პროექტი, II–IV კლასები	დამპროექტებელი ინჟინერი
I კლასი	ნებისმიერი პირი

ტექნიკურ რეგლამენტებთან შესაბამისობაზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ხელმომწერ ავტორს. ფასადისთვის ეს ნიშნავს, რომ კრონშტეინების, პროფილებისა და ანკერების კონსტრუქციული გაანგარიშება დამპროექტებელი ინჟინრის ხელმოწერით გადის, ფასადის ხედები და მოპირკეთების არჩევანი კი შენობის არქიტექტორის ხელმოწერით. ჩვენ ვამზადებთ გაანგარიშებებსა და ნახაზებს; შენობის პროექტზე ხელმომწერი რჩება ნებართვის დოკუმენტებში დასახელებული ლიცენზირებული ავტორი.

სპეციალისტების სერტიფიცირება (მუხლი 140)

კოდექსი ითვალისწინებს არქიტექტორების, სამშენებლო ინჟინრებისა და ექსპერტების სავალდებულო სერტიფიცირებას. მე-140 მუხლის მოქმედება შეჩერებულია ცვლილებით 2026 წლის 20 დეკემბრამდე (2026 წლის 9 ივნისის კანონი №1641-Vმს-XIმპ) და ეს ვადა რამდენჯერმე გადაიწია. მანამდე ექსპერტიზასა და ზედამხედველობას ახორციელებენ აკრედიტებული ორგანოები და პირები 141-ე მუხლის დროებითი წესით. სანამ ხელშეკრულებაში სერტიფიცირების მოთხოვნას ჩაწერთ, matsne.gov.ge-ზე გადაამოწმეთ მოქმედი კონსოლიდირებული ვერსია.

რას ეკითხება ექსპერტი ფასადის დამპროექტებელს

1. საიდან არის აღებული ქარისა და თოვლის მნიშვნელობები? (სამშენებლო კლიმატოლოგია, №71 დადგენილების დანართი 5; იხ. ქარი და თოვლი.)
2. მოწმდება თუ არა სეისმური ზემოქმედება მოპირკეთებასა და მის საყრდენებზე არასაკონსტრუქციო ელემენტებისთვის დადგენილი წესით?
3. კედლის U-მნიშვნელობა კლიმატური ზონის ზღვრის ფარგლებშია თუ არა, კრონშტეინების ცივი ხიდების გათვალისწინებით?
4. აკმაყოფილებს თუ არა თბოიზოლაციისა და მოპირკეთების კომპლექტი №41 დადგენილების მე-14 თავის გარე კედლების დებულებებს და არის თუ არა NFPA 285-ის მტკიცებულება 12 მ-ზე ზემოთ, სადაც ის გამოიყენება?
5. აქვს თუ არა ქვესისტემასა და ანკერებს ექსპლუატაციური მახასიათებლების დეკლარაცია ან ევროპული ტექნიკური შეფასება?
6. ვინ აგებს პასუხს ფასადზე ნებართვის შემდეგ: დამპროექტებელი, მომწოდებელი თუ კონტრაქტორი?

ფასადის პაკეტი, რომელიც ამ ექვს კითხვას პირველივე გვერდებზე პასუხობს, ჩვეულებრივ ექსპერტიზას ხანგრძლივი მიმოწერის გარეშე გადის. ამ პაკეტის სტრუქტურისთვის იხ. კონსტრუქციული გაანგარიშება.

მოქმედებების პრაქტიკული თანმიმდევრობა

1. დანართი 1-დან განსაზღვრეთ შენობის კლასი და მიუთითეთ დავალებაში.
2. გადაწყვიტეთ, ნებართვადი სამუშაოა თუ ანალოგიური მოპირკეთების ჩანაცვლება.
3. ექსპერტთან შეათანხმეთ საცნობარო სტანდარტები (ქართული რეგლამენტი თუ ევროკოდი).
4. მოამზადეთ პროექტის ფასადის ნაწილი გაანგარიშებებითა და მტკიცებულებებით.
5. გაიარეთ ექსპერტიზა; მონტაჟი განახორციელეთ ავტორისა და ტექნიკური ზედამხედველობით.

გამოგვიგზავნეთ კლასი, მისამართი და ფასადების ნახაზები საკონტაქტო ფორმით და ჩვენ ჩამოგიწერთ დოკუმენტებს, რომლებიც თქვენს პროექტს სჭირდება.

გაანგარიშების მოთხოვნა →