ვენტილირებადი ფასადის ხანძარსაწინააღმდეგო სტრატეგია: №41 დადგენილება, NFPA 285 და ხანძრის ბარიერები

რატომ არის ფასადი ხანძრის პრობლემა

ვენტილირებად ფასადში არის ვერტიკალური არხი ჰაერის მიწოდებით და ბუქით. თუ ფანჯრიდან ალი ღრეჩოში შევა და დაწვად მემბრანას, თბოიზოლაციას ან მოპირკეთებას შეხვდება, ხანძარმა შეიძლება რამდენიმე სართული აიაროს. ეს არის მსოფლიოში ცნობილი ფასადური ხანძრების მექანიზმი და ამიტომ არის ხანძარსაწინააღმდეგო სტრატეგია საპროექტო განყოფილება და არა სპეციფიკაციის ერთი სტრიქონი.

სამართლებრივი საფუძველი

ტექნიკური რეგლამენტი „შენობა-ნაგებობის უსაფრთხოების წესები“ დამტკიცებულია საქართველოს მთავრობის 2016 წლის 28 იანვრის №41 დადგენილებით და მოქმედებს 2017 წლის 1 იანვრიდან. იგი ეფუძნება საერთაშორისო სამშენებლო კოდექსს (IBC) და ეყრდნობა ASTM, NFPA და UL სტანდარტებს. დადგენილების მე-2 მუხლის მიხედვით ვრცელდება III, IV და V კლასის შენობებზე (კლასები განმარტებულია სტატიაში ნებართვები და ექსპერტიზა). დადგენილებაში რამდენჯერმე შევიდა ცვლილება, ამიტომ გამოიყენეთ კონსოლიდირებული ტექსტი. 102.3 მუხლი იღებს სხვა სტანდარტებს, რომლებიც ექვივალენტურ შესაბამისობას უზრუნველყოფს; ეს ექსპერტთან ალტერნატიული გზის განსახილველი საფუძველია და არა გამოცდის გამოტოვების საშუალება.

რას არ აკეთებს იგი: ძირითად გზად არ იყენებს ევროპულ ხანძარზე რეაქციის კლასებს (EN 13501-1) და ვენტილირებად ფასადს როგორც ასეთს არ ასახელებს. მწარმოებლის Euroclass სერტიფიკატი პროდუქტის შესახებ სასარგებლო ინფორმაციაა, მაგრამ თავისთავად მე-14 თავთან შესაბამისობას არ ადასტურებს. მაღალი შენობების ფასადებისთვისაც ცალკე ქართული ნორმა არ არსებობს. მიმოხილვა იხ. ხანძარუსაფრთხოება, დადგენილება №41.

სად ეხება დადგენილება ფასადს

დებულება	რას მოიცავს ფასადისთვის
თავი 7, მუხლი 705	გარე კედლები: ხანძრის დაცილების მანძილი, გახსნები, გამოშვებები
თავი 14, 1403.5	I–IV ტიპის 12 მ-ზე მაღალი შენობები დაწვადი წყალმდგრადი ბარიერით: შემოწმება NFPA 285-ით
თავი 14, 1404 და 1405	გარე კედლების მასალები და მოპირკეთება
თავი 14, 1406	გარე კედლების გარე მხარეზე დაწვადი მასალები
თავი 14, 1407	ლითონის კომპოზიტური მასალები: ASTM E84 / UL 723 ალის გავრცელების ინდექსი 75-მდე და კვამლის წარმოქმნის ინდექსი 450-მდე, თბური ბარიერი, სრულმასშტაბიანი NFPA 285 გამოცდა
თავი 14, 1408	გარე თბოიზოლაციისა და დამუშავების სისტემები (EIFS)
თავი 14, 1409	მაღალი წნევის დეკორატიული ლამინატი (HPL) გარე მოპირკეთებად: ASTM E84 ალის გავრცელება 75-მდე, კვამლი 450-მდე, ხანძარმედეგობა დაკავშირებულია 705-ე ნაწილთან

ნუმერაცია IBC-ის იმ თავებისაა, რომლებიც დადგენილებამ გადმოიღო. წაიკითხეთ თითოეული მუხლის რეალური ფორმულირება მოქმედ ვერსიაში: შენობის კონსტრუქციის ტიპი, სიმაღლე და დაწვადი ელემენტის არსებობა პასუხს ცვლის.

რა არის NFPA 285 და როდის მოვითხოვოთ

NFPA 285 გარე კედლის კვანძის სრულმასშტაბიანი გამოცდაა. იგი ამოწმებს, ვრცელდება თუ არა ალი კედლის გასწვრივ ვერტიკალურად და სართულიდან სართულზე ფანჯრის ღიობის გავლით. შედეგი გამოცდილ კვანძს ეკუთვნის და არა ცალკეულ პროდუქტს: შეცვლილი თბოიზოლაცია, მოპირკეთება, მემბრანა ან ხანძრის ბარიერი სხვა კვანძია, თუ ანგარიში მას არ მოიცავს.

პრაქტიკაში თანმიმდევრობა ასეთია:

1. განსაზღვრეთ შენობის ტიპი და სიმაღლე. 12 მ-ზე მაღლა დაწვადი წყალმდგრადი ბარიერით შემოწმებას 1403.5 მოითხოვს.
2. მოძებნეთ სისტემა, რომლის კედელში არც ერთი დაწვადი კომპონენტი არ არის. უწვადი მოპირკეთება, უწვადი თბოიზოლაცია და უწვადი ან დაცული მემბრანა განხილვას მარტივს ხდის.
3. თუ დაწვადი კომპონენტი რჩება (მემბრანა, კომპოზიტის გული, ლამინატი), მოითხოვეთ თქვენი კვანძის ტოლფასი კვანძის NFPA 285 ანგარიში და სტრიქონ-სტრიქონ შეამოწმეთ განსხვავებები.
4. სადაც შესაბამისი ანგარიში არ არსებობს, წინასწარ განიხილეთ ექსპერტთან, რა დასაბუთება მიიღება. ნუ დაუშვებთ.

თბოიზოლაციის არჩევა

ვენტილირებადი ფასადისთვის გამართული პრაქტიკაა უწვადი მინერალური ბამბის ფილები, გამოცდილი კვანძის შემადგენლობაში. ვენტილირებად ღრეჩოში ქაფპლასტები ტიპური პრობლემაა. როცა დაწვადი თბოიზოლაცია გვთავაზობენ, ერთადერთი პატიოსანი გზა კონკრეტული კვანძის სრულმასშტაბიანი გამოცდაა. მინერალურ ბამბას ვერტიკალური გამოყენებისთვის სათანადო სიმკვრივეც სჭირდება: დაახლოებით 45 კგ/მ³ და მეტი შიდა ფენისთვის და დაახლოებით 80 კგ/მ³ გარე ფენისთვის ორფენიან სქემაში, გაანგარიშებული რაოდენობის ანკერებით დამაგრებული; მოხვეული პროდუქტი კედელზე ჩამოცურდება და ფუძეს გამოააშკარავებს. თბური ასპექტები იხ. თბური გაანგარიშება.

მოპირკეთების არჩევა

მოპირკეთება	რა უნდა შემოწმდეს საქართველოში
ალუმინისა და ფოლადის კასეტები, კერამოგრანიტი, კლინკერი, ბუნებრივი ქვა	უწვადია; ჩვეულებრივ დაბალი რისკის არჩევანი
ლითონის კომპოზიტი (ACM)	თავი 14, 1407: ალის გავრცელებისა და კვამლის ინდექსები, თბური ბარიერი, NFPA 285 კვანძისთვის. უწვადი გულის მქონე პროდუქტი პოლიეთილენის გულის მქონესგან განსხვავებული შემთხვევაა
HPL პანელები	თავი 14, 1409; მოიძიეთ გარე გამოყენების გამოცდის დასაბუთება და შეამოწმეთ შენობის სიმაღლე
ბოჭკოცემენტი	შეამოწმეთ ხანძარზე რეაქციის დასაბუთება და შეესაბამება თუ არა იგი დადგენილების გამოცდებს

მოითხოვეთ კონკრეტული პარტიისა და სერიის სერტიფიკატი და არა „პრინციპში იგივე მასალის“. ღირებულებისა და წონის მიხედვით შედარება იხ. სისტემის არჩევა; პროდუქტის მხარე – მასალები.

ხანძრის ბარიერები და ღიობები

თავდაცვის მეორე ხაზი ფიზიკურია: ფოლადის ხანძრის ბარიერები ჰაეროვან ღრეჩოში სართულების დონეზე და ფანჯრის ღიობების ზემოთ, რომლებიც ბუქს წყვეტს. მათ ვენტილაცია სამუდამოდ არ უნდა დახუროს, ამიტომ ტიპური დეტალი პერფორირებულია ან კონტროლირებად ღრეჩოს ტოვებს, როგორც განხილულია ჰაეროვანი ღრეჩოს სტატიაში. დადგენილება ვენტილირებად ღრეჩოში ხანძრის ბარიერების ბიჯს არ იძლევა, ამიტომ მას დამპროექტებელი ადგენს შენობის სიმაღლის, მოპირკეთებისა და სისტემის გამოცდის ანგარიშის მიხედვით და ექსპერტთან ათანხმებს.

ფანჯრებისა და კარების ფერდები კრიტიკული ზონაა, რადგან ალი შენობიდან სწორედ მათი გავლით გამოდის. გამოიყენეთ უწვადი ფერდის მოპირკეთება, დაიცავით ღიობის გარშემო თბოიზოლაცია, დაახურავეთ ყველა შეერთება და ეს დეტალები ნახაზებზე აჩვენეთ; „ადგილზე შესასრულებელი“ მიღებას ვერ გაივლის. იხ. ფასადის შეერთებები.

დოკუმენტები, რომლებსაც ექსპერტი მოითხოვს

• შენობის ტიპი და სიმაღლე, ნებართვაში გამოყენებული კლასიფიკაციით.
• კედლის შემადგენლობა თბოიზოლაციის, მემბრანის, ქვესისტემისა და მოპირკეთების მწარმოებლებისა და პროდუქტის დასახელებებით.
• ASTM E84 / UL 723 და, საჭიროების შემთხვევაში, NFPA 285 გამოცდის ანგარიშები და სერტიფიკატები, ან წინასწარ შეთანხმებული ალტერნატიული დასაბუთება.
• ხანძრის ბარიერებისა და ღიობების დეტალების ნახაზები.
• სამშენებლო პროდუქტების მახასიათებლების დეკლარაციები და ETA, სადაც ხელმისაწვდომია, იხ. დადგენილება №476.

ხანძარსაწინააღმდეგო ნაწილის ექსპერტიზა, სხვა საკითხებთან ერთად, მოიცავს გარე კედლებს №41 დადგენილების მიხედვით.

ხშირი შეცდომები

• ევროპული Euroclass სერტიფიკატის NFPA 285 ანგარიშად მიჩნევა.
• მემბრანის ან თბოიზოლაციის შეცვლა გამოცდის შემდეგ იმის შემოწმების გარეშე, რომ ანგარიში კვლავ მოქმედებს.
• ხანძრის ბარიერების არქონა ღიობების ზემოთ იმის გამო, რომ „მოპირკეთება უწვადია“.
• დაწვადი მემბრანა ღრეჩოში 12 მ-ის ზემოთ.
• მოპირკეთების ჩანაცვლება ტენდერის ეტაპზე უფრო იაფით, განსხვავებული ხანძრის კლასის მქონით.

გვითხარით სიმაღლე, შენობის კლასი და სასურველი მოპირკეთება და დაგისახელებთ საჭირო დასაბუთებას: გაანგარიშების მოთხოვნა. ეს სტატია საინჟინრო სახელმძღვანელოა და არა ექსპერტის დასკვნა; შესაბამისობაზე გადაწყვეტილებას მიმღები ექსპერტი იღებს.

გაანგარიშების მოთხოვნა →